Marco Polo

Marco Polo (Venedikçe telaffuz: [ˈmaɾko ˈpolo], İtalyanca telaffuz: [ˈmarko ˈpɔːlo]; y. 1254 - 8 Ocak 1324), 1271 ile 1295 yılları arasında İpek Yolu üzerinden Asya'yı dolaşan Venedikli bir tüccar, kâşif ve yazardı. Seyahatleri, Marco Polo'nun Gezileri adlı eserde kayda geçirildi. Bu eser, Dünyanın Harikaları Kitabı ve Il Milione adlarıyla da bilinir ve yaklaşık 1300 yılı civarında derlendi. Kitapta Moğol İmparatorluğu ve Yuan Hanedanı yönetimindeki Çin'in zenginliği ve büyüklüğü ayrıntılı biçimde anlatılır. Ayrıca dönemin Avrupalıları için büyük ölçüde bilinmeyen Doğu dünyasının kültürü ve yönetim yapısı ele alınır.

Hayatı ve Kariyeri

Venedik'te doğan Marco Polo, ticaretle ilgili bilgilerini babası ve amcası Niccolò ve Matteo Polo'dan edindi. Babası ve amcası, Marco ile tanışmadan önce Asya'yı dolaştı ve Kubilay Han ile görüştü. 1269 yılında Venedik'e dönerek Marco ile ilk kez bir araya geldiler. Bunun ardından üçü birlikte, İpek Yolu boyunca birçok bölgeyi geçerek "Hıtay" olarak bilinen Çin'e ulaşan uzun bir yolculuğa çıktı. Marco'nun zekâsı ve alçakgönüllülüğü Kubilay Han'ı etkiledi ve imparatorluk sarayında iyi karşılandılar. Marco, Kubilay Han tarafından dışişleri elçisi olarak görevlendirildi. Bu görev kapsamında imparatorluk topraklarında ve Güneydoğu Asya'da çeşitli diplomatik misyonlara gönderildi. Günümüzde Myanmar, Hindistan, Endonezya, Sri Lanka ve Vietnam sınırları içinde kalan bölgeleri ziyaret etti. Ayrıca Çin'in iç kesimlerinde uzun yolculuklar yaptı. Yaklaşık 17 yıl boyunca imparatorluğun topraklarında yaşadı ve Avrupalıların daha önce bilmediği birçok yer ve uygulamayı yakından gözlemledi.

1291 yılı civarında Polo ailesi, Moğol prensesi Kökeçin'e Pers'e kadar eşlik etmeyi üstlendi ve yaklaşık 1293'te bu bölgeye ulaştı. Prensesi teslim etmelerinin ardından kara yoluyla Konstantinopolis'e, buradan da Venedik'e döndüler ve 24 yıl sonra memleketlerine kavuştular. Bu dönemde Venedik ile Cenova arasında savaş yaşanıyordu. Marco Polo, Venedik adına çatışmalara katıldı ve Cenovalılar tarafından esir alındı. Esaret altında bulunduğu sırada, hücre arkadaşlarından Rustichello da Pisa'ya seyahat anılarını dikte etti. 1299 yılında serbest bırakılan Marco Polo, daha sonra zengin bir tüccar oldu, evlendi ve üç çocuk sahibi oldu. 1324 yılında hayatını kaybetti ve Venedik'teki San Lorenzo Kilisesi'ne defnedildi.

Marco Polo, Çin'e ulaşan ilk Avrupalı olmamakla birlikte, deneyimlerini ayrıntılı biçimde aktaran ilk kişi olarak kabul edilir. Anlatıları, Avrupalılara Doğu dünyasının coğrafyası ve etnik gelenekleri hakkında daha net bir tablo sundu. Porselen, barut, kâğıt para ile bazı Asya bitkileri ve egzotik hayvanlara dair Batı'daki ilk yazılı kayıtlar bu anlatımlarda yer aldı. Eserleri, Kristof Kolomb başta olmak üzere birçok gezgine ilham kaynağı oldu. Polo'nun anlatılarına dayanarak çok sayıda eser kaleme alındı. Ayrıca Avrupa haritacılığı üzerinde etkili oldu ve Katalan Atlası ile Fra Mauro Haritası'nın hazırlanmasına zemin hazırladı.