Kwame Nkrumah

Kwame Nkrumah (asıl adı Francis Nwia Kofi Kwame Nkrumah) (d. 21 Eylül 1909 – ö. 27 Nisan 1972), Ganalı siyasetçi. Nkrumah, Afrika ülkesi Gana'nın kurucusu ve ilk devlet başkanı olarak bu makama gelmiştir. Nkrumah, Afrika'nın sömürgecilik karşıtı ve 20. yüzyılın en etkili Pan-Afrikacı liderlerinden biri olmuş,

Hayatı ve Kariyeri

1957'de Gana'nın bağımsızlığını ilan ederek Afrika'da yeni bir sayfa açan devrimci lider ve filozof Kwame Nkrumah şöyle diyordu: “Biz bağımsızlığımızı bütün Afrika'nın bağımsızlığına adadık, zira bütün Afrika bağımsızlığına kavuşmadıkça bizim bağımsızlığımızın hiçbir değeri olmayacaktır.”

Afrika ülkelerinin 1960'lı yıllarda peş peşe bağımsızlıklarını ilan etmeleri üzerine ise, şöyle diyordu Nkrumah: 'Kolonyalizmin yerini alan neo-kolonyalizm tehdidiyle baş edebilmek ve sömürgecilerin siyasi/iktisadi/içtimai manipülasyonlarından tamamen kurtularak bağımsızlığımızı teminat altına alabilmek için safları sıklaştırmaları gerekiyor. Kıta çapında bir hükûmete ihtiyacımız var. Birleşik Afrika Devleti'ni kurmalıyız!'

Diğer Afrikalı liderlerin ezici çoğunluğu Nkrumah'ın fikrine sıcak bakmadı. 1963'te Afrika Birliği Teşkilatı kurulduysa da, bu teşkilat bir 'iyilik-güzellik temennisi' olmaktan öteye geçmedi. Zaten Nkrumah da bir askerî darbeyle alaşağı edildi ve zamanla unutulup gitti.

Afrika Birliğinin gerçekleşmesinde liderliği yapan ve büyük çaba harcayan Gana'nın devlet başkanı Kwame Nkrumah olmuştur.

Bu çabalar ve zaruretler sonucu, 31 Afrika ülkesinin temsilcileri (çoğu devlet başkanları) 22-24 Mayıs 1963'te, Afrika'nın en eski bağımsız ülkesi Habeşistan'ın başkenti Addis-Ababa'da toplanarak, Afrika Birliği Teşkilatı'nı (Organization of African Unity) kurdular. Ve Birliğin 33 maddelik bir Anayasası'nı (Charter) da kabul ettiler.

Yurt dışında resmi seyahatteyken darbeyle devrilen siyasetçiler arasındadır Kwame Nkrumah. Gana'nın bağımsızlığının (1957) önderi, Pan-Afrikanizm'in savunucusu, Lenin Barış Madalyası sahibi ve üçüncü dünyanın parlak ismi Nkrumah, ülkesinde "Zafer "in (Osaygefo) simgesi olarak görülürdü.

Nkrumah, 1966'nın şubatında Çin'i ziyaret ederken, Gana'daki CIA güdümlü bir askeri darbeyle devrildi. Ülkesine dönemediği için, Gine'ye yerleşti. 1972'de de, tedavi olmak için gittiği Romanya'da kanserden öldü. Şimdi Gana başkenti Akra'da Nkrumah'ın bir anıtmezarı var.

Gana’nın ulusal lideri Nkrumah’a göre yeni-sömürgecilik, “Afrika’ya bir elle bağımsızlığını verip öteki elle geri alma metodudur. ... yeni-sömürgeci devletin eski sömürgesine, onu bir müşteri-devlet haline getirip politika dışı yollarla kontrol altına alabilmek için bir çeşit egemenlik tanıdığı yalancı bir bağımsızlıktır”. [25] Nkrumah, “yeni-sömürgecilik” diye bir şeyi tanımlamak isterken tam da emperyalizm çağının temel özelliğini anlatmış oluyordu.